Sant Kabir Dohe With Meaning Specially On Kabir Jayanti 2021

हम सभी ने कभी न कभी कबीर दास जी के  दोहे पढ़ें हैं। उन्होंने बहुत ही कम शब्दों में हमें सच्चाई से अवगत कराया है। यहाँ जानें कबीर दास जी के दोहे का अर्थ । 

गुरु गोविन्द दोऊ खड़े,
काके लागूं पांय ।
बलिहारी गुरु आपने
गोविन्द दियो बताय ।।

Meaning in Hindi language:
उपरोक्त दोहे में संत कबीर ने गुरु तथा गोविंद यानि कि भगवान की तुलना की है। वे कहते हैं कि गुरु और गोविंद के पैर छूना उत्तम है, यदि गुरु और गोविंद साथ खड़े हों, तो किसके पैर छूना उत्तम है। ऐसे में गुरु के ही समक्ष शीश झुकाना चाहिए, क्योंकि वही होते हैं, जो भगवान से शिष्य का परिचय कराते हैं और शिष्य को भगवान की कृपा का सौभाग्य दिलवाते हैं।

Meaning in English:
Here Kabir says, the teacher is even greater than god. He says, if teacher and god are both in front of me, who will I greet first. He then says, it is only because of the teacher’s teaching that I am able to see god.

Meaning in Gujarati:
ઉપરોક્ત દોહામાં સંત કબીરે ગુરુ અને ગોવિંદ એટલે કે ગુરુ અને ભગવાનની વિશે વાત કરી છે. તેઓ કહે છે કે ગુરુ અને ગોવિંદ ના ચરણ સ્પર્શ કરવું શ્રેષ્ઠ છે, જો ગુરુ અને ગોવિંદ એક સાથે હોય, તો કોના ચરણનો સ્પર્શ કરવો? આવી સ્થિતિમાં, ગુરુના ચરણ સ્પર્શ કરવાં જોઈએ, કારણ કે ગુરુ જ શિષ્યને ભગવાનનો પરિચય આપે છે અને શિષ્યને ભગવાનની કૃપાથી સૌભાગ્ય આપે છે.

गुरु आज्ञा मानै नहीं,
चलै अटपटी चाल ।
लोक वेद दोनों गए,
आए सिर पर काल ॥

Meaning in Hindi language:
उपरोक्त दोहे में संत कबीर कहते है की, जो मनुष्य, गुरु की आज्ञा नहीं मानता है, और गलत मार्ग पर चलता है, वह, लोक और वेद दोनों से ही, लोक अर्थात दुनिया और वेद अर्थात धर्म, से पतित हो जाता है और दुःख और कष्टों से, घीरा रहता है।

Meaning in English:

Meaning in Gujarati:
ઉપરોક્ત દોહા માં સંત કબીર કહે છે કે, જે વ્યક્તિ ગુરુ ની આજ્ઞા નું પાલન ન કરે, અને ખોટા માર્ગે ચાલે, તે લોક અને વેદ બંનેથી પડે છે, લોક એટલે વિશ્વ અને વેદ નો અર્થ ધર્મ છે, અને તે વ્યક્તિ હંમેશા કષ્ટ થી ઘેરાયેલો રહે છે.

आछे दिन पाछे गए,
गुरु सों किया न हेत ।
अब पछतावा क्या करै,
चिड़ियाँ चुग गईं खेत ॥

Meaning in Hindi:
उपरोक्त दोहे में संत कबीर कहते है की, अच्छे दिन बीत गए, मनुष्य सुख के दिन सिर्फ मौज मस्ती में बिता देता है । गुरु की भक्ति नहीं की, गुरु के वचन नहीं सुने अब पछताने से क्या होगा जब अवसर ही चला गया।

Meaning in English:
You didn’t remember God when there was enough time. Now Time is up, What is going to happen with regret now. The bird/Kaal has destroyed the farm. Human life has been gained after a very hard journey through many yonis. We have to consider its importance. Human life does not get repeated. Therefore, the name of God should be chanted. God’s name is the basis of salvation.

Meaning in Gujarati:
ઉપરોક્ત દોહા માં સંત કબીર કહે છે કે, માનવી સારા દિવસો હંમેશા મોજ મસ્તી માં વ્યતીત કરે છે, ગુરુની સેવા કરતા નથી, ગુરુની વાત પણ સાંભળતા નથી, હવે પસ્તાવો કરવાથી શું થશે જ્યારે તક જ ચાલી ગઈ.

यह तन विष की बेल री,
गुरु अमृत की खान,
शीश दिए जो गुरु मिले
तो भी सस्ता जान ॥

Meaning in Hindi:
उपरोक्त दोहे में संत कबीर कहते है की, यह जो शरीर है वह विष सामान बुराइ रूप जहर से भरा हुआ है और एक सच्चा गुरु, अमृत की खान अर्थात उन विष सामान बुराइयों का अंत करने वाले होते हैं। यदि अपना शीश का दान कर देने के बदले में आपको कोई सच्चा गुरु मिले तो ये सौदा बहुत ही सस्ता है अर्थात यदि गुरु चरणों में शीश झुकाने से, बुराइयों से छुटकारा पाया जा सकता हैं तो यह बहुत ही सस्ता और सरल मार्ग हैं|

Meaning in English:

Meaning in Gujarati:
સંત કબીર ઉપરોક્ત દુહામાં કહે છે કે આજે શરીર છે તે વિષ સમાન દુષ્ટતા થી ભરાયેલું છે અને એક સાચા ગુરુ અમૃત ની ખાણ અર્થાત્ ગુરુ વિષ સમાન દુષ્ટતા કરવાવાળા હોય છે જો પોતાનું મસ્તક નું દાન કરી તેના બદલામાં આપણે કોઈ સાચા ગુરુ મળે તો આ વિનિમય ખૂબ જ સસ્તો છે, અર્થાત જો ગુરુના ચરણમાં મસ્તક નમાવવા થી દુષ્ટતાથી છુટકારો મળી શકતો હોય તો આ ખૂબ જ સસ્તું અને સરળ માર્ગ છે.

गुरु कुम्हार शिष कुंभ है,
गढ़ि गढ़ि काढ़े खोट ।
अंतर हाथ सहार दै,
बाहर बाहै चोट ॥

Meaning in Hindi:
उपरोक्त दोहे में संत कबीर कहते है की, गुरु ही शिष्य के चरित्र का निर्माण करता है, गुरु के अभाव में शिष्य एक माटी का अनगढ़ टुकड़ा ही होता है, जिसे गुरु एक घड़े का आकार देते हैं, उसके चरित्र का निर्माण करते हैं। जैसे कुम्भकार घड़ा बनाते वक़्त बाहर से तो मारता है और अंदर से हलके हाथ से उसे सहारा भी देता हैं, जिससे कहीं घड़ा टूट ना जाए, इसी भाँती गुरु भी शिष्य के अवगुण को तो दूर करते हैं, उसके अवगुणों को मारते हैं, लेकिन अंदर से शिष्य को सहारा भी देते हैं, जिससे कहीं वह टूट ना जाए।

Meaning in English:

Meaning in Gujarati:
ઉપરોક્ત દોહા માં સંત કબીર જણાવે છે કે, ગુરુ શિષ્ય નું ચારિત્ર નિર્માણ કરે છે, ગુરુના અભાવમાં શિષ્ય એક માટી નો ટુકડો જ છે જેને ગુરુ એક આકાર આપે છે. શિષ્યનું ચરિત્ર નિર્માણ કરે છે, જે રીતે કુંભાર માટીના પાત્રો બનાવતી વખતે બહારથી તેને ટાપલીઓ મારે છે અને અંદરથી હલકા હાથે એને સહારો પણ આપે છે, જેથી કરીને માટેનું પાત્ર તૂટી ન જાય, આવી જ રીતે ગુરુ પણ શિષ્યના અવગુણને દૂર કરે છે, પરંતુ અંદરથી શિષ્યને સહારો પણ આપે છે જેથી શિષ્ય માનસિક રીતે તૂટી ના જાય.

गुरु नारायण रूप है,
गुरु ज्ञान को घाट ।
सतगुरू वचन प्रताप सो,
मन के मिटे उचाट ॥

Meaning in Hindi:
उपरोक्त दोहे में संत कबीर कहते है की,

Meaning in English:

Meaning in Gujarati:

कबीर गुरु के देश में,
बसि जानै जो कोय।
कागा ते हंसा बनै,
जाति वरन कुल खोय ।।

Meaning in Hindi:
उपरोक्त दोहे में संत कबीर कहते है की, जो सद्गुरु के देश में रहता है अर्थात सदैव सदगुरु की सेवा में अपना जीवन व्यतीत करता है। उनके ज्ञान एवम, आदेशो का पालन करता है वह कुआ से हंस बन जाता है। अर्थात अज्ञान नष्ट हो जाता है और ज्ञान का प्रदुभाव होता है। समस्त दुर्गुणों से मुक्त हो कर जग में यश प्राप्त करता है।

Meaning in English:

Meaning in Gujarati:
ઉપરોક્ત દોહામાં સંત કબીર કહે છે કે જો ગુરુના દેશમાં રહીને અર્થાત સહદેવ સદગુરુની સેવા માં જીવન વ્યતિત કરવાથી ગુરુના આદેશોનું પાલન કરવાથી કાગડો પણ હંસ બની જાય છે, અજ્ઞાન નષ્ટ થઇ જાય છે, અને જ્ઞાન આવે છે, સમસ્ત દુર્ગુણો થી મુક્ત થઈને જગતમાં પ્રસિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.